Kur’an merkezli hayat hikâyesi

Yahyâ, Zekeriyyâ’nın duasına cevap olarak dünyaya geldi. Allah onun adını doğumundan önce verdi ve bu adın daha önce kimseye verilmediğini bildirdi. Melekler onu Allah’tan bir kelimeyi doğrulayan, saygın, nefsine hâkim, salihlerden bir peygamber olarak müjdeledi.

Yahyâ’ya çocuk yaşta kitaba sımsıkı sarılması emredildi ve hikmet verildi. Allah katından bir şefkat, temizlik ve takva sahibi kılındı. Anne babasına iyi davranan, zorba ve isyankâr olmayan bir kul olarak tanıtıldı. Doğduğu gün, öleceği gün ve yeniden diriltileceği gün ona esenlik verildiği bildirildi.

Kur’an Yahyâ’nın tebliğ faaliyetlerini ve ölüm biçimini ayrıntılandırmaz. Bu nedenle Kur’an merkezli portresi, çocuk yaşta hikmet, vahye bağlılık, iffet, merhamet, tevazu ve aileye iyilik gibi açık niteliklerle sınırlıdır.

Dinler tarihindeki karşılığı

Yahyâ, Hıristiyan kaynaklarında Vaftizci Yahyâ veya John the Baptist adıyla tanınır. Tarih araştırmalarında milâttan önce I. yüzyılın sonları ile milâttan sonra I. yüzyılın ilk yarısına yerleştirilir. İnsanları tövbeye çağırması, suyla arınma uygulaması ve Hz. Îsâ ile çağdaşlığı Hıristiyan geleneğinde geniş biçimde anlatılır.

Kur’an bu biyografik ayrıntıların tümünü vermez. Yahyâ’yı Allah’ın kelimesini doğrulayan, seçkin, iffetli ve salih bir peygamber olarak tanıtır. Çocuk yaşta hikmet verilmesi, şefkat, temizlik, takva ve anne babaya iyilik onun ayetlerde çizilen karakteridir.

Şehit edilmesi anlatısı

Yahyâ’nın dönemin yöneticisiyle yaşadığı çatışma ve başının kesilmesi Hıristiyan kaynakları ile sonraki İslâmî eserlerde yaygındır. Kur’an ölüm biçimini açıklamaz. Bu bilgi tarihî-dinî gelenek başlığı altında anlatılabilir; Kur’an kıssasının kesin parçası olarak değil.

Yahyâ’nın kısa portresi gençlere yönelik güçlü bir mesaj taşır: yaş küçüklüğü hikmet ve ahlâk sorumluluğuna engel değildir. Bilgi, merhamet, iffet ve aileye iyilik aynı kişilikte birleşmelidir.