Mülk Suresi Hızlı Okuma, Anlamı, Konusu ve Faziletleri
Mülk Suresi, bütün hükümranlığın Allah’a ait olduğunu, ölüm ile hayatın insanları imtihan etmek için yaratıldığını ve evrendeki düzenin Allah’ın varlık ve kudretinin delillerini taşıdığını anlatır. Sure, insanı göklere, yeryüzüne, kuşlara, rızka ve suya bakarak düşünmeye çağırır.
Bu sayfada Mülk Suresi hızlı okuma videosunu dinleyebilir; surenin Mekki-Medeni bilgisi, anlam özeti, temel konuları, özellikleri, kabir azabından koruyuculuğu, şefaati ve günlük hayatımıza verdiği mesajlar hakkında bilgi edinebilirsiniz.
Mülk Suresi Hakkında Kısa Bilgiler
- Sure adı: Mülk Suresi
- Diğer adları: Tebâreke, Mânia, Münciye, Vâkıye ve Mennâa
- Mushaf sırası: 67. sure
- Nüzul sırası: 77. sure
- Ayet sayısı: 30
- Bulunduğu cüz: 29. cüz
- İndirildiği yer: Mekke
- Önceki sure: Tahrîm Suresi
- Sonraki sure: Kalem Suresi
- Nüzul sırasına göre önceki sure: Tûr Suresi
- Nüzul sırasına göre sonraki sure: Hâkka Suresi
- Temel konuları: Allah’ın hükümranlığı, ölüm ve hayatın amacı, yaratılış, ahiret, rızık, şükür ve hesap
Mülk Suresi Mekki mi, Medeni mi?
Mülk Suresi Mekke döneminde indirilmiştir. Diyanet İşleri Başkanlığının nüzul sıralamasına göre Tûr Suresi’nden sonra, Hâkka Suresi’nden önce nazil olmuştur.
Surede Allah’ın varlığı ve birliği, kâinatın yaratılışı, insanın dünyadaki imtihanı, ölümden sonra diriliş ve hesap gibi Mekki surelerin temel konuları ele alınmaktadır.
Mekkeli müşrikler genel olarak Allah’ın varlığını tamamen inkâr etmiyor; ancak yeniden dirilişi ve ahiret hesabını kabul etmek istemiyordu. Mülk Suresi, insanı çevresindeki yaratılış delilleri üzerinde düşünmeye çağırarak Allah’ın ölüleri diriltmeye de kadir olduğunu açıklamaktadır.
Mülk Ne Demektir?
Sure, adını ilk ayette geçen “el-mülk” kelimesinden alır. Mülk; hükümranlık, yönetme yetkisi, sahiplik ve egemenlik anlamlarına gelmektedir.
Surenin ilk ayetinde bütün hükümranlığın Allah’ın elinde olduğu ve O’nun her şeye gücünün yettiği bildirilir. İnsanların sahip olduğu servet, makam ve yetki sınırlı ve geçicidir. Mutlak mülkün ve hükümranlığın sahibi yalnızca Allah’tır.
Sure ilk kelimesinden hareketle Tebâreke Suresi adıyla da bilinmektedir. Kabir azabından koruyucu olduğu yönündeki rivayetlerden dolayı Mânia, Münciye ve Vâkıye gibi isimlerle de anılmıştır.
Mülk Suresinin Türkçe Anlam Özeti
Sure, bütün hükümranlığın elinde bulunduğu Allah’ın yüce ve her şeye gücü yeten olduğunu bildirerek başlar. Allah’ın, insanların hangisinin daha güzel davranacağını ortaya çıkarmak için ölümü ve hayatı yarattığı açıklanır.
Allah’ın yedi göğü uyum içinde yarattığı, yaratılışta bir düzensizlik görülmediği ve insanın tekrar tekrar bakarak bu düzen üzerinde düşünmesi gerektiği bildirilir. Yakın göğün ışıklarla süslendiği ve şeytanlara karşı korunduğu anlatılır.
Allah’ı ve ahiret gerçeğini inkâr edenler için ağır bir sonuç bulunduğu belirtilir. Cehenneme atılanlar, dünyadayken peygamberlerin uyarılarını dinlemiş ve akıllarını kullanmış olsalardı bu duruma düşmeyeceklerini itiraf ederler.
Görmedikleri halde Rablerine karşı derin bir saygı taşıyanlar için bağışlanma ve büyük bir ödül bulunduğu bildirilir. İnsan sözünü gizli veya açık söylese de Allah’ın kalplerde bulunan düşünceleri bildiği açıklanır.
Allah’ın yeryüzünü insanların yaşamasına elverişli hale getirdiği, yeryüzünde dolaşmaları ve O’nun verdiği rızıklardan yararlanmaları istenir. Bununla birlikte yeniden dirilişin ve dönüşün Allah’a olduğu hatırlatılır.
İnsanların ilahi azap ve tabiat olayları karşısında kendilerini tamamen güvende hissetmemeleri gerektiği bildirilir. Gökyüzünde kanatlarını açıp kapatarak uçan kuşların durumuna dikkat çekilir. Onları havada tutan düzenin Allah’ın yaratmasıyla var olduğu hatırlatılır.
Allah’ın yardımı olmadan insanı koruyacak bir ordunun ve Allah rızkı kestiğinde rızık verecek başka bir gücün bulunmadığı açıklanır. Doğru yolda yürüyen kişiyle yüzüstü ve yönünü kaybetmiş biçimde ilerleyen kişi karşılaştırılır.
İnsana işitme, görme ve düşünme yeteneğinin Allah tarafından verildiği; buna rağmen insanların pek az şükrettiği belirtilir. İnsanların yeryüzünde çoğaltıldığı ve sonunda Allah’ın huzurunda toplanacağı bildirilir.
Sure, hayatın temel kaynağı olan suya dikkat çeken etkileyici bir soruyla sona erer: İnsanların suyu yerin derinliklerine çekilse, Allah’tan başka kim onlara yeniden temiz ve akıcı su getirebilir?
Mülk Suresinin Konusu Nedir?
Mülk Suresinin temel konusu, Allah’ın mutlak hükümranlığı, yaratma kudreti ve insanın ahiret sorumluluğudur. Sure, insanı evrendeki düzen üzerinde gözlem yapmaya ve aklını kullanmaya çağırır.
Ölüm ve hayatın amaçsız olmadığı, insanın davranışlarının kalitesinin ortaya çıkacağı bir imtihan için yaratıldığı bildirilir. Bu imtihanın sonunda herkes yeniden diriltilecek ve yaptıklarından hesaba çekilecektir.
Surede göklerin düzeni, yeryüzünün yaşanabilir oluşu, kuşların uçması, rızık, insanın duyu ve düşünme yetenekleri ile su gibi günlük hayatın içindeki nimetler Allah’ın varlık ve kudretinin delilleri olarak gösterilir.
Mülk Suresinde Ele Alınan Temel Konular
1. Mutlak Hükümranlık Allah’a Aittir
Surenin başlangıcında bütün mülkün Allah’ın elinde olduğu bildirilir. Evrendeki yaratma, yaşatma, yönetme ve hüküm verme yetkisi mutlak anlamda Allah’a aittir.
İnsanın sahip olduğu mal, makam ve güç geçicidir. İnsan bu imkânları dilediği gibi kullanabileceği sınırsız bir mülk değil, hesabını vereceği bir emanet olarak görmelidir.
2. Ölüm ve Hayat Neden Yaratıldı?
Allah, insanların hangisinin davranış bakımından daha güzel olduğunu ortaya çıkarmak için ölümü ve hayatı yaratmıştır. Ayette en fazla davranışı yapan değil, en güzel davranışı yapan insanın öne çıkarılması dikkat çekicidir.
Güzel amel; samimi niyetle, doğru yöntemle ve insanlara fayda sağlayacak şekilde yapılan davranıştır. Çok sayıda iş yapmak, yapılanların doğruluğu ve ahlaki değeri bulunmadığında yeterli değildir.
Ölüm hayatın anlamsız sonu değil, dünya imtihanından ahiret hayatına geçiştir. Ölümü hatırlamak insanı hayattan uzaklaştırmamalı; zamanını daha bilinçli kullanmasına yardımcı olmalıdır.
3. Yedi Göğün Uyum İçinde Yaratılması
Surede Allah’ın yedi göğü birbiriyle uyumlu tabakalar halinde yarattığı bildirilir. İnsan gökyüzüne tekrar tekrar bakmaya ve yaratılıştaki düzen üzerinde düşünmeye çağrılır.
Kur’an burada körü körüne inanmayı değil; gözlem yapmayı, düşünmeyi ve yaratılıştaki düzeni değerlendirmeyi teşvik eder. Duyu organlarının verdiği bilgiler akılla birlikte kullanılmalıdır.
4. Gökyüzünün Işıklarla Süslenmesi
Yakın göğün kandillere benzetilen ışıklarla süslendiği bildirilir. Yıldızlar ve gök cisimleri hem gökyüzüne güzellik katar hem de insanın evrendeki büyüklük ve düzen üzerinde düşünmesine vesile olur.
Ayette şeytanların gökten haber alma girişimlerine karşı koruma bulunduğu da belirtilir. Bu gaybî anlatımdan hareketle kesin ve temelsiz astronomi teorileri üretmek yerine ayetin vahyin korunması ve Allah’ın kudretiyle ilgili mesajına odaklanılmalıdır.
5. Uyarıları Dinlememek ve Aklı Kullanmamak
Cehennemdekiler, dünyadayken peygamberlerin uyarılarını dinlemiş ve akıllarını kullanmış olsalardı bu sonuca düşmeyeceklerini itiraf ederler.
Bu ayetler dinlemekle düşünmenin birlikte gerekli olduğunu gösterir. İnsan yalnızca duyduğu her sözü kabul etmemeli; güvenilir bilgi ile yanlışı ayırmak için aklını ve vicdanını kullanmalıdır.
6. Görmeden Allah’a Saygı Duymak
Allah’ı gözleriyle görmedikleri halde O’na karşı derin bir saygı taşıyan ve günahlardan sakınan kişiler için bağışlanma ve büyük bir ödül bulunduğu bildirilir.
Gerçek sorumluluk, yalnızca insanlar görürken doğru davranmak değildir. Kimsenin görmediği yerde de Allah’ın huzurunda olduğunu bilerek dürüstlüğü korumaktır.
7. Allah Gizliyi ve Açığı Bilir
İnsanlar sözlerini gizli veya açık söyleseler de Allah kalplerdeki düşünceleri bilir. Yaratanın yarattığını bütün özellikleriyle bilmesi son derece tabiidir.
İnsan dışarıdan iyi görünerek başkalarını yanıltabilir; ancak niyetlerini ve gizli davranışlarını Allah’tan saklayamaz. Bu bilinç, ibadette ve iyilikte samimiyeti güçlendirir.
8. Yeryüzünde Çalışmak ve Rızık Aramak
Allah yeryüzünü insanların yaşayabileceği, dolaşabileceği ve üretim yapabileceği hale getirmiştir. İnsanlardan yeryüzünde yürümeleri ve Allah’ın verdiği rızıklardan yararlanmaları istenir.
Bu ayet çalışmayı, araştırmayı, seyahat etmeyi, üretmeyi ve helal rızık aramayı teşvik eder. Tevekkül çalışmayı bırakmak değil; gerekli gayreti gösterdikten sonra rızkın gerçek sahibinin Allah olduğunu bilmektir.
9. Kendini Tamamen Güvende Hissetmemek
İnsan üzerinde yaşadığı yeryüzünün her zaman aynı şekilde kalacağını düşünebilir. Sure, yeryüzünün sarsılması veya güçlü bir fırtınanın gelmesi karşısında insanın ne kadar sınırlı olduğunu hatırlatır.
Bu uyarı sürekli korku içinde yaşamak için değil, kibirden uzaklaşmak ve sahip olunan güvenliğin kıymetini bilmek içindir. İnsan gerekli tedbirleri almalı; fakat mutlak güveni yalnızca maddi imkânlara bağlamamalıdır.
10. Kuşların Uçuşu Üzerinde Düşünmek
Sure, insanların üzerlerinde kanatlarını açıp kapatarak uçan kuşlara bakmalarını ister. Kuşların yaratılışı, kanat yapıları ve havada kalmalarını sağlayan tabiat kanunları Allah’ın yarattığı düzenin parçalarıdır.
Bilimsel açıklamalar Allah’ın yaratmasını dışlamaz. Bilim bu düzenin nasıl işlediğini araştırırken Kur’an insanı düzenin anlamı ve yaratıcısı üzerinde düşünmeye çağırır.
11. Allah’tan Başka Koruyucu Ordu Bulunmaması
İnsanlar kendilerini güçlü ordular, çevreler veya maddi imkânlarla tamamen güvende hissedebilir. Sure, Allah’ın hükmüne karşı yardım edecek mutlak bir gücün bulunmadığını bildirir.
Bu mesaj, güvenlik tedbirlerini terk etmek anlamına gelmez. İnsan tedbir almalı; ancak hiçbir dünyevi gücü yenilmez ve sınırsız görmemelidir.
12. Rızkın Gerçek Sahibi
Allah rızkı kestiğinde başka hiçbir varlığın onu kendiliğinden veremeyeceği bildirilir. İnsan çalışır, üretir ve ticaret yapar; fakat üretim için gerekli sağlık, toprak, su, hava ve doğal düzen Allah’ın yarattığı imkânlardır.
Rızkın Allah’tan olduğunu bilmek tembelliğe değil, şükürle çalışmaya ve elde edilen kazancı helal yollarda kullanmaya yöneltmelidir.
13. Yüzüstü Yürüyen ile Doğru Yolda Yürüyen
Sure, yüzüstü ve yönünü göremeden ilerleyen kişiyle doğru bir yol üzerinde dengeli biçimde yürüyen kişiyi karşılaştırır. Bu benzetme, hakikatten uzak yaşayanla ilahi rehberliği izleyen insan arasındaki farkı anlatır.
Kur’an insana yalnızca bir hedef değil, o hedefe ulaştıran açık ve dengeli bir yol sunar. İnsan hayatını geçici arzu ve rastgele tercihler yerine sağlam ilkeler üzerine kurmalıdır.
14. İşitme, Görme ve Düşünme Nimetleri
Allah insana işitme, görme ve düşünme yetenekleri vermiştir. Bu yetenekler yalnızca dünya hayatını kolaylaştıran araçlar değil, insanın doğruyu bulma ve sorumluluklarını yerine getirme imkânlarıdır.
Şükür bu yetenekleri doğru kullanmayı gerektirir. Kulak yanlış bilgileri yaymak, göz harama bakmak ve akıl insanlara zarar veren planlar yapmak için kullanılmamalıdır.
15. Yeniden Diriliş ve Toplanma
İnsanları yeryüzünde yaratan, çoğaltan ve farklı bölgelere yayan Allah, onları ölümden sonra yeniden diriltmeye de kadirdir. Bütün insanlar hesap vermek üzere O’nun huzurunda toplanacaktır.
Ahiret inancı insanın dünyadaki davranışlarına bir ölçü getirir. Hiçbir iyiliğin kaybolmayacağını ve hiçbir haksızlığın sonsuza kadar karşılıksız kalmayacağını öğretir.
16. Suyun Hayatımızdaki Önemi
Mülk Suresi, insanların suyu yerin derinliklerine çekilse onlara yeniden akıcı suyu kimin getirebileceğini sorarak sona erer. Su, hayatın devamı için vazgeçilmez bir nimettir.
İnsan teknolojik imkânları ne kadar gelişirse gelişsin suyu yoktan yaratamaz. Mevcut su kaynaklarını çıkarabilir, taşıyabilir ve arıtabilir. Bu nedenle suyun kıymeti bilinmeli, israf edilmemeli ve kirletilmemelidir.
Mülk Suresinin Özellikleri
- Kur’an-ı Kerim’in 29. cüzü Mülk Suresiyle başlamaktadır.
- Bütün hükümranlığın Allah’a ait olduğunu bildirerek başlamaktadır.
- Ölüm ve hayatın bir imtihan için yaratıldığını açıklamaktadır.
- İnsanı göklere tekrar tekrar bakarak düşünmeye çağırmaktadır.
- Dinlemek ve aklı kullanmak arasındaki ilişkiyi vurgulamaktadır.
- Allah’ın gizli ve açık bütün sözleri bildiğini açıklamaktadır.
- Çalışmayı ve yeryüzünde rızık aramayı teşvik etmektedir.
- Kuşların uçuşuna yaratılış delili olarak dikkat çekmektedir.
- İşitme, görme ve düşünme nimetlerini hatırlatmaktadır.
- Su nimetine dikkat çeken güçlü bir soruyla sona ermektedir.
- Fazileti hakkında kabul gören hadis rivayetleri bulunmaktadır.
Mülk Suresinin Faziletleri
Mülk Suresinin fazileti hakkında diğer pek çok sureye kıyasla daha güçlü ve kabul gören hadis rivayetleri bulunmaktadır.
Mülk Suresinin Şefaat Etmesi
Ebû Hüreyre’den aktarılan ve Tirmizî’nin hasen olarak değerlendirdiği bir hadiste, Kur’an’da otuz ayetli bir surenin bir kişiye bağışlanıncaya kadar şefaat ettiği ve bunun “Tebârekellezî bi-yedihi’l-mülk” diye başlayan Mülk Suresi olduğu bildirilmiştir.
Bu rivayet Mülk Suresini düzenli okumanın ve onunla bağ kurmanın önemini göstermektedir. Ancak şefaatin Allah’ın izniyle gerçekleşeceği ve surenin mesajlarını kabul edip hayatına taşımaya çalışmanın önemli olduğu unutulmamalıdır.
Mülk Suresi Kabir Azabından Korur mu?
Diyanet İşleri Başkanlığı, Hz. Peygamber’in Mülk Suresinin onu okuyanları kabir azabından koruyacağını bildirdiğini aktarmaktadır. Bu sebeple sure Mânia, Münciye ve Vâkıye gibi “koruyan ve kurtaran” anlamları taşıyan isimlerle de anılmıştır.
Bu fazilet, sadece dil ile mekanik bir okuma yapıp surenin emirlerini tamamen göz ardı etmek şeklinde anlaşılmamalıdır. Diyanet tefsirinde rivayetin, sureyi okuyup onun mesajlarıyla yaşayan kişinin kabir azabını gerektiren günahlardan uzaklaşması şeklinde de yorumlanabileceği belirtilmektedir.
Mülk Suresini Her Gece Okumak
Hz. Âişe’den aktarılan rivayette Hz. Peygamber’in Secde ve Mülk surelerini gece yatmadan önce okuduğu ve yolculukta da bu uygulamayı sürdürdüğü belirtilmektedir.
Bu rivayetlere dayanarak Mülk Suresini her gece okumak güzel ve tavsiye edilen bir alışkanlık olarak değerlendirilmiştir. Ancak okuyamayan kişinin günahkâr olacağı söylenemez; çünkü bu okuma farz bir ibadet değildir.
Mülk Suresi Hakkındaki Uydurma Rivayet
Bazı tefsirlerde Mülk Suresini okuyan kişinin Kadir Gecesi’ni ibadetle geçirmiş gibi olacağını bildiren bir rivayet bulunmaktadır. TDV İslâm Ansiklopedisi’nde bu rivayetin uydurma kabul edildiği belirtilmektedir.
Bu nedenle Mülk Suresinin fazileti anlatılırken kabul gören hadislerle zayıf veya uydurma rivayetler birbirinden ayrılmalıdır. Sahih temeli bulunmayan özel ödüller ve kesin sonuçlar dinî hüküm gibi sunulmamalıdır.
Mülk Suresinden Günlük Hayatımıza Mesajlar
- Mutlak hükümranlığın yalnızca Allah’a ait olduğu bilinmelidir.
- Hayatın amaçsız değil, bir imtihan olduğu unutulmamalıdır.
- Davranışların sayısından önce doğruluğuna ve güzelliğine önem verilmelidir.
- Gökyüzü ve yaratılış üzerinde gözlem yapılarak düşünülmelidir.
- İlahi uyarılar dikkatle dinlenmeli ve akıl kullanılmalıdır.
- Kimse görmediğinde de Allah’ın bildiği hatırlanmalıdır.
- Helal rızık için çalışılmalı ve sonuç Allah’tan bilinmelidir.
- Dünyevi güç ve imkânlar mutlak koruyucu kabul edilmemelidir.
- İşitme, görme ve düşünme yetenekleri doğru kullanılmalıdır.
- Su başta olmak üzere doğal kaynaklar israf edilmemelidir.
- Ahiret ve yeniden diriliş bilinciyle sorumlu yaşanmalıdır.
- Mümkünse Mülk Suresi gece okuma alışkanlığı haline getirilmelidir.
Mülk Suresi Hızlı Okuma Videosu Nasıl Kullanılabilir?
Sayfadaki Mülk Suresi hızlı okuma videosu, sureyi tekrar etmek, ezberini güçlendirmek ve akıcı okuma becerisi kazanmak isteyenler için yardımcı bir çalışmadır. Videoyu Mushaf üzerinden takip etmek, ayetlerin sırasını ve kelime geçişlerini öğrenmeyi kolaylaştırabilir.
Hızlı okuyuş sırasında harflerin mahreçleri, uzatma ölçüleri ve tecvid kuralları korunmalıdır. Amaç yalnızca sureyi kısa sürede tamamlamak değil, doğru ve bilinçli okuyabilmektir.
- Videoyu önce Mushaf üzerinden takip ederek dinleyin.
- Ayetleri kısa bölümlere ayırarak okuyucuyla birlikte tekrar edin.
- Zorlandığınız kelimelerde videoyu durdurup doğru telaffuzu yeniden dinleyin.
- Benzer ayet sonlarına ve vakıf yerlerine dikkat edin.
- Daha sonra sureyi tek başınıza kontrollü bir hızda okuyun.
- Gece yatmadan önce okuma alışkanlığı kazanmak için düzenli tekrar yapın.
- Türkçe anlamını okuyarak surenin mesajlarını hayatınıza taşımaya çalışın.
Mülk Suresinde Tilavet Secdesi Var mı?
Mülk Suresinde tilavet secdesi ayeti bulunmamaktadır. Bu nedenle sure okunurken veya dinlenirken ayrıca tilavet secdesi yapılması gerekmez.
Mülk Suresi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Mülk Suresi kaç ayettir?
Mülk Suresi 30 ayetten oluşmaktadır.
Mülk Suresi kaçıncı cüzdedir?
Mülk Suresi Kur’an-ı Kerim’in 29. cüzünün başında yer almaktadır.
Mülk Suresi Kur’an’da kaçıncı sıradadır?
Mushaf sıralamasında 67. suredir.
Mülk Suresi Mekki mi, Medeni mi?
Mülk Suresi Mekke döneminde indirilmiş bir suredir.
Mülk Suresinin diğer adı nedir?
Sure Tebâreke, Mânia, Münciye ve Vâkıye gibi isimlerle de anılmaktadır.
Mülk Suresinin ana konusu nedir?
Surenin ana konusu Allah’ın mutlak hükümranlığı, ölüm ve hayatın imtihan amacıyla yaratılması, evrendeki yaratılış delilleri, ahiret ve yeniden diriliştir.
Mülk Suresi kabir azabından korur mu?
Mülk Suresinin okuyucusunu kabir azabından koruyacağını bildiren kabul gören rivayetler bulunmaktadır. Bunun yalnızca mekanik bir okuyuş değil, sureyi anlayıp mesajlarıyla yaşama gayretiyle birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Mülk Suresi şefaat eder mi?
Tirmizî’nin hasen kabul ettiği hadiste, otuz ayetli Mülk Suresinin bir kişiye bağışlanıncaya kadar Allah’ın izniyle şefaat edeceği bildirilmiştir.
Mülk Suresi ne zaman okunur?
Kur’an’ın diğer sureleri gibi her zaman okunabilir. Hz. Peygamber’in gece yatmadan önce okuduğuna dair rivayet sebebiyle özellikle gece okunması güzel görülmüştür.
Mülk Suresini her gece okumak farz mı?
Hayır. Her gece okumak güzel ve sevap umulan bir uygulamadır; ancak farz değildir.
Mülk Suresini hızlı okumak uygun mudur?
Harflerin doğru telaffuzu ve tecvid kuralları korunmak şartıyla akıcı okuma çalışması yapılabilir. Hız, doğru ve saygılı okumanın önüne geçirilmemelidir.
Sonuç
Mülk Suresi, insana bütün hükümranlığın Allah’a ait olduğunu ve hayatın amaçsız olmadığını hatırlatır. Gökyüzünden yeryüzüne, kuşlardan suya kadar her nimeti düşünmeye ve Allah’ın yaratma kudretini tanımaya çağırır.
Fazileti hakkında kabul gören rivayetler bulunan Mülk Suresini düzenli olarak okumak güzel bir alışkanlıktır. Bununla birlikte asıl amaç yalnızca okuyuşu tamamlamak değil; aklı kullanmak, güzel davranışlarda bulunmak, nimetlere şükretmek ve ahiret sorumluluğuyla yaşamaktır.